Vì sao người dân cần nộp sổ đỏ photo để “làm sạch dữ liệu đất đai”? Giải mã nghịch lý trong Chiến dịch 90 ngày

Trong bối cảnh cả nước đang đẩy mạnh chuyển đổi số quốc gia, việc triển khai Chiến dịch làm giàu, làm sạch Cơ sở dữ liệu quốc gia về đất đai (CSDL đất đai), đặc biệt là chiến dịch “90 ngày làm sạch dữ liệu đất đai” tại Hà Nội (từ 1/9 đến 30/11/2025), là một bước đi quan trọng.

Tuy nhiên, yêu cầu người dân nộp bản photo Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (sổ đỏ) và Căn cước công dân (CCCD) cho tổ dân phố, phường xã đã tạo ra một sự băn khoăn lớn, thậm chí bị xem là “đi ngược tinh thần cải cách hành chính và chuyển đổi số”.

Vậy, đâu là lý do khiến cơ quan chức năng vẫn phải cần đến bản photo sổ đỏ của người dân để thực hiện chiến dịch số hóa này?

Có thể bạn quan tâm:
Luật sư bào chữa
Đại diện ủy quyền
Luật sư dân sự
Luật sư hình sự
Hỏi đáp – Tư vấn
Thủ tục pháp lý
Tư vấn luật đất đai
Đại diện ủy quyền
Luật doanh nghiệp
Hôn nhân – Gia đình
Luật đất đai
Dịch vụ tư vấn pháp luật

1. Mục tiêu tối thượng của Chiến dịch: Dữ liệu “Đúng – Đủ – Sạch – Sống”

Chiến dịch làm sạch dữ liệu đất đai được Bộ Nông nghiệp và Môi trường phối hợp với Bộ Công an triển khai trên toàn quốc nhằm hiện thực hóa mục tiêu xây dựng CSDL đất đai đồng bộ, chính xác. Mục tiêu chính là làm giàu, làm sạch, và gán mã định danh duy nhất cho từng thửa đất, đảm bảo dữ liệu đạt tiêu chí “đúng – đủ – sạch – sống – thống nhất – dùng chung”.

Việc hoàn thiện CSDL đất đai là nền tảng quan trọng cho Chính phủ điện tử và Chính phủ số, giúp:

• Nâng cao hiệu quả quản lý Nhà nước: Dữ liệu chính xác giúp công tác quy hoạch, cấp phép xây dựng, thu thuế, giải quyết tranh chấp và kiểm soát thị trường bất động sản hiệu quả hơn.
• Phục vụ người dân và doanh nghiệp: Khi dữ liệu được số hóa đầy đủ, người dân có thể thực hiện các thủ tục như chuyển nhượng, đăng ký biến động, nộp thuế hay cấp đổi sổ đỏ bằng hình thức trực tuyến hoàn toàn mà không cần nộp hồ sơ giấy. Điều này giúp tiết kiệm thời gian, chi phí và giảm thiểu tiêu cực.
• Đồng bộ thông tin: Dữ liệu được làm sạch sẽ liên thông và kết nối với CSDL quốc gia về dân cư và các CSDL quốc gia khác. Việc chuẩn hóa mã định danh thửa đất gắn với định danh điện tử của chủ sử dụng giúp người dân tra cứu, cập nhật, xác thực thông tin trực tuyến, rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ điện tử.

2. Lý do cấp bách: Bù đắp “khoảng trống” lịch sử và dữ liệu

Ông Mai Văn Phấn, Phó Cục trưởng Cục Quản lý đất đai (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), đã giải thích rằng yêu cầu thu thập thông tin đầu vào là cần thiết để làm đúng, làm đủ, làm sạch dữ liệu đất đai. Việc này đòi hỏi sự tham gia của cả hệ thống chính trị và người đang sử dụng đất.

Nguyên nhân dẫn đến sự cần thiết phải thu thập thông tin từ người dân bao gồm:

1. Dữ liệu phân tán và không đồng nhất qua các thời kỳ

Thông tin về người sử dụng đất được hình thành qua nhiều giai đoạn khác nhau, gắn với nhiều loại giấy tờ tùy thân như chứng minh thư 9 số, 10 số, 12 số, và hiện tại là Căn cước công dân (CCCD). Sự thay đổi về quy định pháp lý, công nghệ lưu trữ và phương thức quản lý qua từng thời kỳ đã khiến dữ liệu ở một số nơi chưa thống nhất, thậm chí còn sai lệch.

1. Thông tin chủ sử dụng đất không khớp với thực tế

Một số trường hợp người dân đã thực hiện các giao dịch như chuyển nhượng, tặng cho, thừa kế hoặc giao dịch bằng giấy tờ viết tay nhưng chưa hoàn thiện thủ tục pháp lý. Điều này khiến thông tin về người sử dụng đất trên thực tế và thông tin người đứng tên trong giấy tờ đất (sổ đỏ) không đồng nhất. Ngoài ra, cũng có trường hợp chuyển mục đích sử dụng đất nhưng chưa cập nhật vào hồ sơ quản lý.

1. Khó khăn trong quản lý dữ liệu tại cấp xã/phường

Mặc dù là đơn vị gần dân nhất, cấp xã lại không nắm đầy đủ hồ sơ địa chính trước đây. Việc mua bán, chuyển nhượng đất đai được thực hiện tại Văn phòng Đăng ký đất đai (VPĐKĐĐ) cấp trên, dẫn đến việc cấp xã không được cập nhật dữ liệu biến động. Thậm chí, có những thửa đất đã chuyển nhượng nhưng UBND xã hoàn toàn không biết.

Trong bối cảnh sắp xếp mô hình tổ chức chính quyền địa phương hai cấp, các nhiệm vụ cụ thể về đất đai được chuyển giao về cấp xã/phường. Điều này đòi hỏi phải có CSDL đầy đủ và chính xác để chính quyền cơ sở có công cụ giải quyết thủ tục hành chính tại chỗ.

Do đó, việc người dân cung cấp bản sao Giấy chứng nhận và CCCD (không cần công chứng) được xem là cần thiết để tổ công tác đối soát, kiểm chứng thông tin, đảm bảo dữ liệu được chuẩn hóa.

3. Giải pháp số hóa: Tích hợp thông tin sổ đỏ lên VNeID

Dù việc yêu cầu nộp bản photo sổ đỏ được lý giải là do dữ liệu lịch sử chưa sạch, nhưng phương thức này vẫn bị các chuyên gia và dư luận phản đối kịch liệt vì đi ngược lại tinh thần Chính phủ số. Luật sư Diệp Năng Bình khẳng định: Cơ quan nhà nước bị cấm yêu cầu người dân cung cấp lại các thông tin, giấy tờ mà cơ quan đó đã có trong hệ thống hoặc có thể khai thác.

Thay vì yêu cầu bản photo sổ đỏ, các giải pháp công nghệ hiện đại đã được đề xuất và đang được triển khai:

• Ứng dụng công nghệ để thu thập bản chụp: Luật sư Nguyễn Thanh Hà cho rằng, thay vì nộp bản photo, có thể ứng dụng công nghệ để người dân cung cấp bản chụp sổ đỏ.
• Xác thực qua VNeID: Bộ Công an (C06) đang phối hợp với Bộ Nông nghiệp và Môi trường xây dựng tiện ích trên ứng dụng VNeID. Tiện ích này sẽ cho phép người dân tự cung cấp, kiểm tra và xác thực thông tin chủ sử dụng đất ở, nhà ở qua CSDL quốc gia về dân cư. Điều này sẽ giúp người dân không nhất thiết phải cung cấp bản sao Giấy chứng nhận và CCCD.

Tóm lại, việc yêu cầu người dân nộp bản photo sổ đỏ xuất phát từ nhu cầu đối soát thông tin cá nhân và tài sản giữa giấy tờ đã cấp qua nhiều thời kỳ với CSDL quốc gia về dân cư. Đây là một bước quan trọng để Nhà nước và người dân cùng hoàn thiện CSDL đất đai, hướng đến việc loại bỏ hồ sơ giấy và phục vụ các thủ tục hành chính về đất đai hoàn toàn trên môi trường điện tử trong tương lai.

Tổng Hợp: Luật Hà Thành Asia